Friday 24 September 2021
کد خبر : 3361
تاریخ انتشار : پنج‌شنبه 29 جولای 2021 - 17:22
- بازدید

آیا نیاز است دو بار واکسن کرونا بزنیم؟

آیا نیاز است دو بار واکسن کرونا بزنیم؟ آیا دوز اول واکسن کرونا ایمنی کافی ایجاد می‌کند؟ چرا تزریق دوز دوم واکسن لازم است؟ چند ماهی می‌شود که واکسیناسیون ویروس کرونا در تمام دنیا و از جمله در ایران عزیزمان شروع شده است. شاید برای خیلی‌ها این سؤال پیش آمده باشد که چرا واکسن کرونا در دو نوبت یا اصطلاحا ۲ دوز تزریق می‌شود. آیا […]

آیا نیاز است دو بار واکسن کرونا بزنیم؟ آیا دوز اول واکسن کرونا ایمنی کافی ایجاد می‌کند؟ چرا تزریق دوز دوم واکسن لازم است؟

چند ماهی می‌شود که واکسیناسیون ویروس کرونا در تمام دنیا و از جمله در ایران عزیزمان شروع شده است. شاید برای خیلی‌ها این سؤال پیش آمده باشد که چرا واکسن کرونا در دو نوبت یا اصطلاحا ۲ دوز تزریق می‌شود. آیا دوز اول واکسن کرونا ایمنی کافی ایجاد می‌کند؟ چرا تزریق دوز دوم واکسن لازم است؟ برای رسیدن به جواب این سؤالات تا انتهای مقاله همراه ما باشید.

انواع واکسن‌ کرونا

تاکنون میلیون‌ها نفر در سراسر جهان حدود یک شات از دو دوز واکسن کرونا را دریافت کرده‌اند. واکسن‌های تولیدی در سراسر جهان اساس مختلفی دارند. بعضی انواع واکسن مثل واکسن فایزر (Pfizer) و مدرنا (Moderna) برپایه ام.آر.ان.ای (mRNA)‌ و بعضی از واکسن‌ها مثل جانسون اند جانسون برپایه دی.ان.ای (DNA)‌ طراحی شده‌اند یا حتی مثل واکسن سینوفارم (Sinofarm) ویروس غیرفعال‌شده هستند. درنتیجه دوز تزریقی، دفعات تزریق و اثربخشی آنها با یکدیگر متفاوت است.

درصد اثربخشی واکسن به چه معنی است؟

درصد اثربخشی واکسن به نسبت افرادی بستگی دارد که بعد از دریافت واکسن حفاظت کامل را دریافت می‌کنند. به عنوان مثال، زمانی‌که می‌گوییم اثربخشی واکسن ۸۰ درصد است یعنی ۸۰ درصد افراد ایمنی کامل را دارند و ۲۰ درصد ایمنی کامل ندارند.

  • افرادی که ایمنی کامل را در دوز اول دریافت می‌کنند، با تزریق دوز دوم، کیفیت پاسخ ایمنی و دوام آن را افزایش می‌دهند.
  • افرادی که با تزریق دوز اول ایمنی کامل را دریافت نمی‌کنند، ممکن است با تزریق دوز دوم ایمنی را به دست بیاورند. البته بعضی افراد ممکن است با تزریق دوز دوم هم ایمنی را دریافت نکنند زیرا سیستم ایمنی آنها درنهایت به واکسن پاسخ نمی‌دهد.
براساس آخرین مطالعات، تزریق یک شات از واکسن به‌طور معنی‌داری عفونت و انتقال ویروس را کاهش می‌دهد؛ اما به یاد داشته باشید که میزان اثربخشی واکسن در کشورهای مختلف متفاوت است و باید اطلاعات آماری آن در همان کشور بررسی شود.

آیا اولین دوز واکسن کرونا ایمنی کافی را ایجاد می‌کند و می‌توان به سفر رفت؟

در جواب باید گفت شما ۲ هفته بعد از دریافت دوز دوم واکسن کرونا ایمنی لازم در برابر ویروس را دریافت می‌کنید. بنابراین سفر‌کردن بعد از دریافت دوز اول ایده جالبی نیست، زیرا دوز اول ایمنی کمی ایجاد می‌کند؛ اما درصورتی که ناچار به سفر کردن شدید، حتما موارد ایمنی و بهداشتی را رعایت کنید.

بایدها ونباید‌های سفر بعد از زدن دوز اول واکسن کرونا

  • ماسک بزنید و فاصله اجتماعی را رعایت کنید.
  • در طول سفر با تعداد افراد کمی در ارتباط باشید.
  • مکانی را انتخاب کنید که افراد بیشتری در آن واکسینه شده باشند.
  • ۳ تا ۵ روز بعد از سفر آزمایش کرونا دهید.

اگر دوز دوم واکسن را به‌موقع دریافت نکردید، چه اتفاقی می‌افتد؟

به‌توصیه مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC) بهتر است دوز دوم واکسن را در زمان تعیین‌شده دریافت کنید. هنوز اطلاعات کافی در مورد تأخیر دریافت دوز دوم و تأثیر آن در ایمنی‌زایی واکسن وجود ندارد.

ممکن است در بسیاری از کشورها فرایند واکسیناسیون با مشکل مواجه شود و به صورت ناخواسته این تأخیر اتفاق بیفتد؛ در غیر این ‌صورت سعی کنید دوز دوم را به‌موقع بزنید.

آیا هر دو دوز اول و دوم واکسن کرونا باید از یک نوع باشند؟

به‌دلیل افزایش ویروس کرونا، در بعضی کشورها مثل بحرین و اروگوئه برای دوز اول از واکسن سینوفارم و برای دوز بعدی از آسترازنکا استفاده می‌شود. از طرفی واکسن خطر انتقال ویروس را کاهش می‌دهد و تزریق واکسن به‌مراتب بهتر از واکسن نزدن است. همچنین بعضی کشورها مثل بحرین و امارات ۶ ماه بعد از تزریق دوز دوم واکسن سینوفارم، از دوز اضافی واکسن سینوفارم یا تک دوز فایزر استفاده می‌کنند تا میزان حمایت کلی واکسن را افزایش دهند.

تا چه مدت پس از دریافت دو دوز واکسن در برابر کرونا ایمن هستیم؟

برای پاسخ به این پرسش، دو واکسن بایون‌تک-فایزر و مدرنا و افراد واکسینه شده با این دو واکسن مورد مطالعه قرار گرفتند. هر دو شرکت می‌گویند که اثربخشی واکسن‌های تولید‌ی‌شان تا ۶ ماه پس از دریافت دومین دوز، هنوز بالای ۹۰ درصد است.

خبری خوش، چرا که برپایه برخی مشاهدات گفته شده بود که شمار آنتی‌بادی‌ها‌ی در خون به طرز نگران‌کننده‌ای به سرعت پایین می‌آید. البته این مشاهدات افراد واکسینه شده نیست بلکه مشاهدات کسانی است که مبتلا شده و بیماری را پشت سر گذاشته‌اند. نکته‌ای که در این ارتباط نباید فراموش کرد این است که سیستم ایمنی بدن در صورت ابتلا به نوع خفیف بیماری کوید ۱۹، تنها کمی و برای مدت محدودی فعال می‌ماند.

ایمنی کدام یک بهتر است: واکسینه‌شده‌ها یا آنها بهبودیافتگان؟

نتایج تحقیقاتی که در دانمارک انجام شده، نشان می‌دهد که در افراد جوان که در طی موج اول کرونا در بهار ۲۰۲۰ به این بیماری مبتلا شدند، خطر ابتلای دوباره به کوید ۱۹ در جریان موج دوم در پاییز ۲۰۲۰ (۶ ماه بعد) تا ۸۰ درصد کاهش یافت که  به نوبه خود ایمنی خوبی در برابر بیماری به شمار می‌رود. در مقابل اما ابتلا به این بیماری در گروه سنی بالای ۶۵ سال خطر ابتلای دوباره به کوید ۱۹ را تنها تا ۵۰ درصد کاهش داد.

از مجموع داده‌های موجود به نظر می‌رسد که در مقایسه با ایمنی ایجادشده در اثر ابتلا به بیماری، واکسن‌هایی که از فناوری “پیام‌رسان آر‌اِن‌اِی” یا “ام‌آر‌اِن‌اِ” برای تولید واکسن کووید-۱۹ استفاده می‌کنند، ایمنی بهتری در فرد ایجاد می‌کنند.

این مسئله یعنی ایمنی بالاتر در اثر واکسیناسیون در مقایسه با ایمنی ایجادشده پس از یکبار ابتلا را شاید با درنظر گرفتن این واقعیت بتوان بهتر فهمید: همه واکسن‌ها به وضوح پاسخ ایمنی قوی‌تری را در بدن فعال می‌کنند تا پاسخ ایمنی‌ای که بدن فرد مبتلا به کوید ۱۹ با سیر نسبتا خفیف نشان می‌دهد.

در این ارتباط باید گفت، آنتی‌بادی‌ها تنها یکی از عناصر سیستم ایمنی هستند و در کنار آنها سلول‌های بلعنده و سلول‌هایی حافظه وجود دارد که در صورت مواجهه دوباره با ویروس، سیستم دفاعی را به سرعت راه می‌اندازند.

بعد از ۶ ماه، تا چه مدت ایمنی بدن همچنان در سطح بالا می‌ماند؟

بر پایه گفته‌های میکروب‌شناس آلمانی، کریستیان بوگدان برای پاسخ دادن به این پرسش هنوز زود است چرا که بزرگترین کارزارهای واکسیناسیون تازه از ماه دسامبر کار خود را آغاز کردند. این عضو دائم کمیسیون واکسن آلمان می‌گوید هنوز باید صبر کرد و دید که آیا شمار کسانی که پس از واکسینه شدن کامل، دوباره به بیماری مبتلا شده‌اند، بالاست یا خیر.

ابتلای دوباره به این ویروس هم بستگی به چند موضوع دارد: شدت ایمنی ایجاد شده در بدن، شمار ویروس‌های موجود در محیط و شدت گسترش انواعی از جهش‌ها که می‌توانند سیستم دفاعی بدن را تضعیف کنند.

از نظر بودگان ممکن است دو دوز واکسن برای آمادگی سیستم ایمنی در برابر سارس-کوید-۲ برای مدت طولانی، کافی باشد. او ادامه می‌دهد، البته شاید دو دوز در مدت طولانی برای ایمنی کامل در برابر ویروس کافی نباشد اما سیستم دفاعی می‌تواند به موقع با سرعت لازم وارد عمل شود و جلوی وخیم شدن سیر بیماری را بگیرد.

این خبر می‌تواند در سطح فردی خبری خوب باشد. اما در سطح جامعه به این معناست که دستیابی به مصونیت گله‌ای به سختی امکان‌پذیر خواهد بود و جامعه باید کماکان با مسئله زندگی در سایه ویروس کنار بیاید.

عوارض تأخیر در تزریق دوز دوم واکسن کرونا

ایسنا/اصفهان از کندی روند واکسیناسیون در ایران‌که بگذریم، حالا چالش دیگری بر سر راه واکسیناسیون عمومی قرار گرفته است؛ چالشی به نام کمبود واکسن و فاصله زمانی که بین تزریق دوز اول و دوم واکسن کرونا اتفاق افتاده است.

شهروندان بالای ۷۰ سالی که دوز اول واکسن کرونا را تزریق کرده‌اند، حالا با پرسش‌ها و نگرانی‌های زیادی برای تزریق دوز دوم واکسن مواجه‌اند، اگرچه مسئولان وزارت بهداشت این اطمینان را داده‌اند که به‌زودی محموله‌های جدید واکسن خارجی وارد کشور می‌شود. اما موضوع دیگری که سؤالات زیادی برای مردم به وجود آورده، امکان جایگزینی واکسن ایرانی به‌جای خارجی در مرحله دوم واکسیناسیون است.

نیما طائفه شکر، دکترای ایمونولوژی از انگلستان، فوق دکترای ایمونولوژی از دانشگاه وسترن کانادا و محقق ایرانی در زمینهٔ مکانیسم‌های کووید۱۹ در سیستم ایمنی بدن در گفت‌وگو با ایسنا، به پرتکرارترین پرسش‌های این روزهای مردم درباره فاصله زمانی بین تزریق دوز اول و دوم واکسن کرونا، طولانی شدن فاصله تزریق دو دوز واکسن و عواقب آن، استفاده از دو نوع مختلف واکسن در دوز اول و دوم و عوارض احتمالی واکسن‌های کرونا پاسخ می‌دهد.

ابتدا در مورد دوزهای اول و دوم واکسن کرونا توضیح دهید.

تمام واکسن‌هایی که فعلاً برای مقابله با ویروس کرونا در دنیا استفاده می‌شود، به‌غیراز واکسن جانسون – جانسون، دو دوز با فاصله زمانی سه تا چهار هفته دارند. دوز اول واکسن، دوز اصلی و شروع‌کننده پاسخ ایمنی است و دوز دوم واکسن به‌عنوان تقویت‌کننده مطرح می‌شود که باعث تقویت پاسخ ایمنی در بدن شده و پاسخ ایمنی قوی (از لحاظ کمی و کیفی) و ماندگارتری ایجاد می‌کند. بدون در نظر گرفتن جهش‌های ویروس، با تزریق دوز اول واکسن ایمنی نسبی در حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد ایجاد می‌شود، اما برای ایجاد ایمنی کامل حداقل باید دو هفته از تزریق دوز دوم واکسن‌ها گذشته باشد تا ایمنی بدن بتواند کامل شود، بنابراین تزریق هر دو دوز واکسن توصیه می‌شود. این موضوع یکی از دلایلی است که برخی افراد بعد از تزریق دوز اول واکسن دوباره به ویروس کرونا آلوده می‌شوند و یا بعد از گذشت مدت کمتری از تزریق دوز دوم واکسن به ویروس آلوده می‌شوند. در موارد نادر برخی افراد بعد از تزریق دوز دوم و باگذشت دو هفته بازهم آلوده می‌شوند، اما بیشتر این افراد فرم خفیف و بدون علامت بیماری را می‌گیرند.

 آیا با تزریق واکسن کرونا افراد می‌توانند پروتکل‌های بهداشتی را رعایت نکنند و ماسک نزنند؟

خیر، حتی با تزریق دوز دوم واکسن کرونا هم افراد باید پروتکل‌های بهداشتی را همچنان رعایت کنند تا درصد زیادی از جامعه واکسینه شود.

علت ایمنی‌زایی متفاوت واکسن‌های کرونا در افراد چیست و چرا برخی افراد بعد از تزریق دوز دوم واکسن بازهم به بیماری مبتلا می‌شوند؟

این مسئله پیچیده است و راه درازی در مطالعات پیش رو دارد تا پاسخ‌های علمی و قابل قبولی برای آن داشته باشیم، اما ایمنی‌زایی و ایمنی حفاظتی دو مسئله مجزا هستند، به این معنا که ایمنی‌زایی یعنی تولید پاسخ ایمنی ممکن است حفاظتی نباشد و در حضور پاسخ‌های ایمنی که ایجاد می‌شود، ایمنی محافظتی نباشد و نتواند جلوی عفونت را بگیرد. این مسئله در افراد مختلف می‌تواند متغیر باشد و مطالعات نشان داده پاسخ‌های ایمنی حتی در جوامع ثروتمند در مقایسه با جوامع فقیر و کم‌درآمد می‌تواند متفاوت عمل کند. بدون در نظر گرفتن فاکتور واکسن شامل نوع واکسن، دوز واکسن، محل و راه‌های تزریق، سایز سوزن، زمان تزریق دوزها و فاصله آن‌که مهم است، به‌صورت کلی‌تر فاکتورهای اصلی دیگری نیز داریم که باعث تغییرات متفاوت پاسخ ایمنی در افراد می‌شود، ازجمله فاکتورهای رفتاری مثل مصرف الکل و سیگار، تغذیه و ورزش، فاکتورهای محیطی مثل مکان جغرافیایی، فصل‌ها، سموم، اشعه، فاکتورهای میزبان شامل سن، جنس، ژنتیک و سابقه بیماری، فاکتور میکروبیوم‌های روده (میکروارگانیسم‌هایی که به‌صورت هم‌زیست در دستگاه گوارش انسان زندگی می‌کنند و نقش مهمی در سلامت انسان ایفا می‌کنند) و نهایتاً ایمنی پایه یا ایمنی آموزش‌دیده به این معنی که فرد به ویروس‌های مشابه مبتلا شده باشد، این فاکتورها دلایل پیچیده‌ای هستند که باعث می‌شود افراد پاسخ‌های ایمنی متفاوتی در مقابل واکسیناسیون داشته باشند.

تأخیر در تزریق دوز دوم واکسن‌ها چه عوارضی می‌تواند داشته باشد و آیا تأخیر در فاصله زمانی تزریق دوز دوم واکسن، می‌تواند تزریق دوز اول را بی‌تأثیر کند؟

مطالعات زیادی در این مورد نداریم، در حال حاضر مطالعه‌ای وجود ندارد که فاصله بیش از چهار ماه بین تزریق دوز اول و دوم واکسن کرونا را بررسی کرده باشد، البته مطالعات محدودی داریم که در مورد واکسن فایزر و آسترازنکا وقتی دوز دوم واکسن با فاصله زمانی سه ماه از دوز اول تزریق می‌شود ایمنی سلولی و آنتی‌بادی بهتری تولید می‌شود. علت این موضوع به‌صورت کلی این است که در این فاصله زمانی بین تزریق دوز اول و دوم، سلول‌های ایمنی یا پاسخ ایمنی بلوغ بهتری پیدا می‌کنند، بنابراین وقتی فاصله زمانی بیشتر می‌شود و دوز دوم را بعد از سه ماه دریافت می‌کنیم، پاسخ ایمنی بهتری ایجاد می‌کند. اینکه ایمنی یک دوز واکسن چقدر می‌تواند ماندگار و اثربخش باشد کاملاً مشخص نیست، البته در مورد سینوفارم و اسپوتنیک مقاله‌ای نیست، فقط در مورد اسپوتنیک در یک خبرگزاری یکی از مسئولان انستیتوی تحقیقاتی گامالیا در مسکو گفته بود دوز دوم با فاصله سه ماه می‌تواند تزریق شود، اما به‌طورکلی در مقاله‌ای در مورد این دو واکسن وجود ندارد و فعلاً توصیه بر دریافت دوز دوم با فاصله سه تا چهار هفته است.

این موضوع که ایمنی بدن بعد از تزریق دوز اول واکسن کاهش پیدا می‌کند، درست است؟

خیر، این‌طور نیست که اگر مثلاً به‌جای سه ماه، سه و یک هفته از تزریق دوز اول واکسن کرونا بگذرد ایمنی به‌طور محسوس پایین بیاید، البته نظر کلی محققان این است که چهار تا شش ماه بعد از تزریق دوز اول واکسن، این احتمال وجود دارد که به‌صورت معناداری پاسخ ایمنی کاهش پیدا کند، حتی اگر دوز دوم تزریق نشود، اما بازهم این به مفهوم ناپدید شدن کامل پاسخ ایمنی نیست که در دوز اول ایجاد شده است. بنابراین توصیه می‌شود در صورت وجود دوز دوم واکسن حتماً تزریق شود و این کار عمداً به تأخیر نیفتد. شنیده‌ام برخی افراد تزریق دوز دوم را عمداً به تأخیر می‌اندازند چون معتقدند تزریق دوز دوم واکسن بعد از سه ماه اثر دهی بهتری دارد، اما همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردم با توجه به فاکتورهای مختلفی که می‌تواند اثرگذار باشد مثل سن، جنس، ژنتیک و … این کار لزومی ندارد و به نظرم اشتباه است. مطالعات هم در شرایط پاندمی و برای پاسخ دادن به سؤالات در شرایط پاندمی انجام‌شده تا محققان ایده‌ای داشته باشند که اگر واکسنی در دسترس نبود و فاصله بین دوزها افزایش پیدا کرد وضعیت ایمنی به چه صورت خواهد بود.

منابع : ناموجود
نویسندگان : ناموجود
چه امتیازی می دهید؟
5 / 0
[ 0 رای ]
ارسال نظر شما
انتشار یافته : 0 در انتظار بررسی : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.


تبليغات تبليغات تبليغات تبليغات