Thursday 23 September 2021
کد خبر : 3334
تاریخ انتشار : شنبه 24 جولای 2021 - 12:18
- بازدید

قیمت دلار در دولت رئیسی چقدر خواهد شد؟

در بازار ارز عده ای پیش بینی می کنند:اگر قیمت دلار طی دو هفته آتی رشد پیدا کند، با حضور رییس جمهور جدید و آغاز به کار او، فضای روانی بیشتر به سوی کاهش قیمت دلار جریان پیدا خواهد کرد. امروز به احتمال زیاد بازار ارز فضای احتیاطی خواهد داشت. گفته می شود که بانک ها تعطیل هستند و به همین دلیل، معامله گران نخواهند […]

در بازار ارز عده ای پیش بینی می کنند:اگر قیمت دلار طی دو هفته آتی رشد پیدا کند، با حضور رییس جمهور جدید و آغاز به کار او، فضای روانی بیشتر به سوی کاهش قیمت دلار جریان پیدا خواهد کرد. امروز به احتمال زیاد بازار ارز فضای احتیاطی خواهد داشت. گفته می شود که بانک ها تعطیل هستند و به همین دلیل، معامله گران نخواهند توانست که خرید و فروش های سنگینی را انجام بدهند. صرافی ها نیز به طور کلی به خاطر تعطیلات کرونایی، ممکن است، فعالیت خود را آغاز نکنند، موضوعی که موجب می شود که در سمت رسمی بازار، تغییرات نوسانی معناداری رخ ندهد. با این حال، معامله گران غیررسمی، احتمالا در این روز بیکار نخواهند نشست و در معاملات حاشیه بازار یا خرید و فروش های فردایی سعی خواهند کرد که قیمت اسکناس آمریکایی را تحت تاثیر قرار دهند.

ین موضوع از رفتار معامله گران در انتهای هفته گذشته نیز مشخص بود. آن ها به دقت جریان معاملات فردایی بخصوص در سلیمانیه عراق و بازار داخلی را دنبال می کردند. گفته می شد که نرخ دلار در معاملات پشت خطی سلیمانیه عراق به بالای محدوده ۲۴ هزار و ۶۰۰ تومانی رفت و همین موضوع موجب شد تا حدی انتظارات افزایشی تقویت شود.

عامل برجامی نوسان دلار
در کنار بالا رفتن قیمت دلار در سلیمانیه عراق، به طور رسمی عنوان شده است که مذاکرات هسته ای دولت دوازدهم به هر دلیلی برای احیای برجام به نتیجه نرسیده است و حداقل تا انتقال قدرت در ایران خبری از مذاکرات جدیدی نخواهد بود. این موضوع از نگاه برخی فعالان می تواند سمت و سوی انتظارات در بازار ارز را به سوی سوی صعود قیمت ها هدایت کند. با این حال، عده ای از معامله گران باور داشتند دولت دوازدهم در روزهای پایانی خود اجازه نخواهد داد که اسکناس آمریکایی صعودی معناداری را تجربه کند و با عرضه ارز در برابر نوسان گیران خواهد ایستاد.

عده ای نیز باور داشتند، حتی اگر قیمت دلار طی دو هفته آتی رشد پیدا کند، با حضور رییس جمهور جدید و آغاز به کار او، فضای روانی بیشتر به سوی کاهش قیمت دلار جریان پیدا خواهد کرد. در واقع عده ای از معامله گران اعتقاد دارند یک بار دیگر ممکن است قیمت دلار افت پیدا کند و منتظر استفاده از فرصت یاد شده هستند.

عوامل تعیین‌کننده نرخ ارز

گروه بازار پول- بررسی‌ها نشان می‌دهد در اقتصادهایی مثل ایران، از بین پنج عامل اثرگذار بر تعیین نرخ ارز نقش دو عامل یعنی «تورم» و «نفت» بیش از سایرین است. به‌طوری‌که تفاوت تورم داخلی با خارجی در بلندمدت باعث افزایش نرخ ارز و افزایش درآمد ارزی نفت نیز باعث «کاهش نرخ حقیقی» ارز می‌شود.

کارشناسان می‌گویند در صورتی که بانک مرکزی در شرایط تورمی در داخل بخواهد جلوی تعدیل نرخ ارز با تورم را بگیرد، علاوه بر اینکه در بلندمدت ساختار اقتصادی کشور به دلارهای نفتی وابسته‌تر می‌شود، با کاهش درآمدهای نفتی (مثل مورد سال ۱۳۹۰)، اعتبار بانک مرکزی ناگهان کم می‌شود و وقوع «حملات سوداگرانه به بازار ارز»، به یک «شوک ارزی» منجر می‌شود. به عبارت دیگر، در صورتی که بانک مرکزی با تزریق ارز به بازار، جلوی افزایش تدریجی نرخ ارز با تورم را بگیرد، در نهایت نرخ ارز، به جای یک «تعدیل تدریجی»، با یک «جهش قیمتی» تفاوت تورم داخل و خارج را جبران می‌کند.

ثبات نرخ حقیقی ارز، نه نرخ اسمی ارز

کارشناسان معتقدند یکی از اشتباهات صورت‌گرفته در رویکردهای پیشین بانک مرکزی در قبال نرخ ارز، قیمت‌گذاری نرخ ارز به صورت یک متغیر «برون‌زا» بوده است. به عبارت دیگر، بانک مرکزی در قیمت‌‌گذاری نرخ ارز نقش عوامل اثرگذار بر وضعیت ارزی کشور مثل تراز تجاری، تغییرات صورت گرفته در موجودی ارز و قیمت‌ نسبی کالاهای ایرانی و خارجی را نادیده می‌گرفت و بیش از هر چیز، تجت تاثیر عوامل سیاسی و به ویژه «جلب رضایت» مردم اقدام به قیمت‌گذاری می‌کرد. این در حالی است که قیمت ارز نیز مشابه سایر قیمت‌ها در اقتصاد، قاعدتا باید تحت تاثیر تغییرات صورت گرفته در سایر متغیرهای مرتبط، نشانه‌های اثرپذیری تغییرات را از خود بروز دهد. به عنوان مثال، گفته می‌شود یکی از رویکردهای غیراقتصادی سیاست‌گذاری بانک مرکزی در سال‌های گذشته این بود که تلاش زیادی را انجام داد که اثر تفاوت تورم داخلی با تورم خارجی در نرخ ارز منعکس نشود.

به همین دلیل گفته می‌شود بانک مرکزی باید به جای تثبیت نرخ «اسمی» ارز، نرخ «حقیقی» ارز را تثبیت کند؛ اما در شرایطی که رشد قیمت کالاهای داخلی بیشتر از رشد قیمت کالاهای خارجی باشد، ثابت بودن معادل ریالی دلار به معنای «تثبیت نرخ اسمی دلار» است و به دلیل تغییر قیمت‌های نسبی کالاها، «نرخ حقیقی» دلار کاهش می‌یابد. این در حالی است که کاهش قیمت حقیقی ارز، بیش از هر چیز توان صادراتی را از تولیدات داخلی می‌گیرد و واردات را جایگزین تولید می‌کند.

به گفته کارشناسان، ثبات نرخ حقیقی ارز نیازمند توجه به دو نکته اساسی است: نخست اینکه نمی‌توان نرخ اسمی ارز را به عنوان عاملی برونزا و ناسازگار با شرایط اقتصادی تعیین کرد که نیازمند این است که «نظام ارزی» مناسبی از سوی بانک مرکزی انتخاب شود. نکته دوم نیز این است که کنترل تورم به عنوان یک سیاست مبنایی باید مدنظر قرار بگیرد که برای آن لازم است سیاست‌های مالی احتیاطی از سوی دولت و سیاست‌های پولی غیرانبساطی از سوی بانک مرکزی اعمال شود.

پنج عامل تعیین‌کننده نرخ ارز

در متون اقتصادی گفته می‌شود نرخ ارز به عنوان یک متغیر کلیدی اقتصاد، باید در تعامل با بخش‌های «واقعی» و «پولی» اقتصاد تعیین شود. بر این اساس، مهم‌ترین متغیرهای بنیادی اثرگذار بر نرخ ارز، «حجم نقدینگی»، «سطح تولید»، «تراز پرداخت‌ها»، «بازدهی دارایی‌های جایگزین» و «انتظارات از تحولات آتی اقتصاد» عنوان می‌شود. گفته می‌شود برخی از این متغیرها دارای اثر کوتاه‌مدت بر نرخ ارز و برخی از آنها نیز دارای اثر بلندمدت بر نرخ ارز هستند و انتخاب آنها نیز بر اساس رویکرد سه نظریه «پولی، تراز پرداخت‌ها و سبد دارایی» به ارز ‌است.

در مرحله بعدی، متغیرهای بنیادی اثرگذار بر نرخ ارز به شکل پنج «عامل اصلی تعیین‌کننده نرخ ارز» معرفی می‌شود. نخستین عامل، «تورم داخلی» است که تابعی از «تولید و حجم پول» در اقتصاد است. عامل دوم «وضعیت ذخایر ارزی بانک مرکزی» است که تابعی از «تراز تجاری کشور» است. عامل سوم «نرخ بازدهی سرمایه‌های جایگزین» و عامل چهارم نیز «انتظارات» است. در نهایت، عامل پنجم به صورت «اثرات درآمدهای نفتی» شناخته می‌شود.

تضعیف درآمدهای نفتی و تشدید تقاضای سفته‌بازی

بررسی‌ها نشان می‌دهد در اقتصادهای نفتی مثل ایران، به طور کلی نرخ ارز تحت تاثیر دو عامل «تورم» و «نفت» است. به عبارت دیگر، تفاوت نرخ تورم داخلی و خارجی، در «بلندمدت» اثر «مستقیم» بر نرخ ارز می‌گذارد یعنی آن را افزایش می‌دهد و در مقابل، افزایش درآمد نفتی که به معنای افزایش ورودی ارزی و ذخایرارزی است، بیشتر در «کوتاه‌مدت» اثر «معکوس» بر نرخ ارز گذاشته و دست‌کم جلوی افزایش آن را می‌گیرد.

چه کسانی نرخ ارز را تعیین می‌کنند؟
چه کسانی نرخ ارز را تعیین می‌کنند؟
یک دکتری اقتصاد معتقد است: نیروهای بازار نرخ ارز را بالا و پایین نمی کنند، بلکه بانک مرکزی، دولت و صادر کنندگان بزرگ تعیین کننده نرخ ارز هستند و اراده آنها مشخص می‌کند که در آینده نرخ ارز چگونه و به چه شکل باشد، اما با توجه به ظرفیت و میزان نقدینگی، شرایط اقتصادی این اجازه را به آنها نمی‌دهد که زیاد به دنبال افزایش نرخ ارز باشند و بخواهند نرخ ارز بالاتر از این اعداد موجود را تجربه کنند.

دکتر علیرضا شکیبایی در گفت‌وگو با ایسنا، در خصوص تاثیر تغییر نرخ ارز در معیشت خانوارها، گفت: همراه با افزایش قیمت ارز، ارزش پول ملی کاهش می‌یابد.

وی از پیامدهای کاهش پول ملی سخن به میان آورد و افزود: قدرت خرید مردم کاهش می‌یابد، به ویژه کسانی که دارای درآمدهای ثابت هستند که بر اساس آمارها حدود ۱۰ میلیون خانوار در کشور درآمد ثابت دریافت می‌کنند که این افراد از این تغییر متضرر خواهند شد.

رئیس بخش اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان ادامه داد: بنابراین دولت برای جبران کاهش قدرت خرید این قشر، مجبور به افزایش حقوق و دستمزد این افراد می شود.

وی به دغدغه و نگرانی تاثیر مستقیم کاهش ارزش پول ملی در کوتاه مدت به بدتر شدن قدرت خرید مردم اشاره و اظهار کرد: افزایش نرخ ارز با سیاست‌های اقتصاد مقاومتی همراهی نمی‌کند.

پیامدهای بی ثباتی اقتصاد

این دانشیار دانشگاه شهید باهنر کرمان به نتیجه بی ثباتی اقتصاد اشاره و اضافه کرد: در اقتصادی که ثبات وجود نداشته باشد، دیگر آن اقتصاد قابل برنامه‌ریزی و پیش بینی نیست و معمولا معیارها و ملاک‌های تصمیم گیری برای سرمایه‌گذاری بویژه سرمایه‌گذاری‌های میان مدت و بلندمدت دیگر توجیه پذیر نیستند و آنها را از دست خواهد داد.

وی توسعه صادرات را یکی از اهداف اقتصاد مقاومتی دانست و گفت: تغییر نرخ ارز ممکن است به توسعه صادرات کمک کند، اما در اقتصاد مقاومتی بنا بر این بود با اتخاذ اقداماتی در کاهش هزینه های تولید و افزایش بهره وری، بتواند صادرات ملی و اقتصاد ملی تقویت شود.

این عضو هیات علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان به تجربیات سال‌های گذشته اشاره و اذعان کرد: بر اساس تجربیات گذشته، هیچگاه افزایش نرخ ارز منجر به تقویت صادرات نشده است و اگر چنین بوده در کوتاه مدت و مسکن وار بوده است و در سال های بعد به دلیل افزایش هزینه‌های تولید منجر به کاهش صادرات نیز شده است.

عاملان افزایش نرخ ارز

وی این تفکر که با تغییر نرخ ارز می توان صادرات را افزایش داد را تفکری اشتباه دانست و بیان کرد: تجربیات چندین ساله اقتصاد ایران مهر صحتی بر این ادعا است، بنابراین افزایش قیمت نرخ ارز نمی تواند در راستای توسعه صادرات قرار گیرد و این امر توجیه پذیر نیست، ضمن آنکه آن را همراستا با اقتصاد مقاومتی نمی‌دانیم.

شکیبایی با بیان اینکه دلایل متعدد برای افزایش نرخ ارز می تواند وجود داشته باشد، تصریح کرد: در ظاهر برخی اذعان دارند که کسری بودجه و یا جبران درآمد برای دولتی، تقویت صادرات یا افزایش سرمایه بانک ها با مفهوم تسهیل ارز، تبانی برخی صادر کنندگان غیر نفتی بزرگ (حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ تا در کشور وجو دارند) بطور مثال کسانیکه در پتروشیمی یا صنایع پایین دستی نفت و بخش های دیگر اقتصاد که جزو صادر کنندگان بزرگ هستند و دارای منابع ارزی زیاد هستند، می توانند پشت قضیه افزایش نرخ ارز باشند؛ اما دقیق نمی‌توان گفت که چه بحثی وجود دارد و می‌تواند همه عوامل باشند.

وی با تاکید بر اینکه همه عوامل ذکر شده می توانند با یکدیگر برنامه‌ریزی شده تا نرخ ارز افزایش یابد، عنوان کرد: اگر همه عوامل را جمع بندی کنیم می توان به عدم توانایی بانک مرکزی(آگاهانه و یا غیرآگاهانه) در کنترل نرخ ارز را مسبب اصلی این برنامه بدانیم.

ارز لنگر اقتصاد است

رئیس بخش اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان آنچه که این جهش را دامن زد را اتخاذ تصمیمات بانک مرکزی قبل از این جهش دانست و اعلام کرد: ارز در اقتصاد مانند نقش یک لنگر برای کشتی دارد. اقتصاد دارای تلاطم‌ها و نوساناتی است که اگر نرخ ارز مدیریت شده و تفکیک شده نباشد ما در مورد این کشتی نمی‌توانیم پیش بینی‌های خوبی داشته باشیم.

وی افزود: برای اقتصاد ایران باید یک سیستم نرخ ارز با ثبات و پیش بینی پذیری را داشته باشیم و از قبل بدانیم که با ایجاد تغییرات چه اتفاقی رخ می دهد تا براساس آن، اقتصاد را بتوانیم مدیریت کنیم.

این دانشیار دانشگاه شهید باهنر کرمان ادامه داد: تجربیات سال‌های دهه ۷۰ و ۸۰ در تغییرات نرخ ارز نشان دهنده آن بوده است که هرگاه بانک مرکزی شناورسازی و رها سازی و یا اصطلاحا تک نرخی ارز را اعلام کرده است، بلافاصله جهش قیمت ارز را شاهد بوده‌ایم و هیچ گاه این جهش و قیمت جدید، قیمت تعادلی و یا قیمت واقعی اقتصاد برای ارز نبوده، بلکه قیمتی است که توسط انحصارگران بازار ارز تعیین می شود.

وی ادامه داد: به دلیل ساختار انحصاری که در بازار ارز وجود دارد، مدل شناورسازی و مدل بازار جوابگو برای ارز در اقتصاد ایران نیست، به همین دلیل نیز زیاد موافق آزاد سازی و یا شناور سازی و تک نرخی شدن ارز به این شیوه نیستیم و باید یک سیستم تثبیت شده ای یا یک شناور شدیدا مدیریت شده ای را در اقتصاد تجربه کنیم تا بتوانیم لنگر اقتصاد را محکم نگهداریم و اجازه ندهیم، تلاطم و نوسانات به اقتصاد سرایت کند.

این دکتری اقتصاد اضافه کرد: درسال ۱۳۹۱ این تجربه را داشته‌ایم و همچنین در سال جاری در روزهایی که قیمت ارز تغییر کرد، شاهد تلاطم در اقتصاد کشور بوده‌ایم و قطعا بانک مرکزی و وزارت اقتصاد باید دست از این اشتباهات گذشته برداشته و از تجربیات گذشته استفاده و دنبال رها سازی نرخ ارز نروند.

دردی که درمان ندارد

وی راهکاری برای درمان افزایش نرخ ارز ندانست و گفت: متاسفانه راهکاری برای درمان این تصمیمات وجود ندارد تا بتوان از طریقی آن را جبران کرد، در برخی مواقع راهکارهایی که پیشنهاد می‌شود، موضوع را تشدیدتر و بدتر می‌کند.

شکیبایی تاکید کرد: راهکار واقعی و درستی پس از این شوک نرخ ارز وجود ندارد، مگر اینکه دوباره خود نرخ ارز این مساله را اصلاح کند و ما هرگز موافق افزایش نرخ ارز نبوده و نیستیم و فکر می کنیم نرخ تعادلی و واقعی ارز کمتر از این عدد موجود در بازار است.

وی از ابزارهای بانک مرکزی برای کاهش نرخ ارز سخن به میان آورد و اظهار کرد: پیشنهاد ما این است که بانک مرکزی به همان نسبتی که نرخ ارز افزایش پیدا کرده به همان نسبت آن را مدیریت کند و با یک نرخ پایین تری آن را تثبت کند و این پیام را به اقتصاد برساند که افراد به جای آنکه سوداگری ارز در بازار را داشته باشند به سراغ سایر جایگزین‌ها رفته و از سوداگری ارز بیرون آیند.

رئیس بخش اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان تک نرخی شدن نرخ ارز را مناسب دانست و تصریح کرد: این تک نرخی شدن نیاز به ابزارهایی دارد که بر روی مدیریت و عوامل بازار تاثیر گذاشته و از آن طریق نرخ را کاهش داده و به سمت نرخ تعادلی و یا نرخ واقعی سوق دهد.

منابع : ناموجود
نویسندگان : ناموجود
چه امتیازی می دهید؟
5 / 0
[ 0 رای ]

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
انتشار یافته : 0 در انتظار بررسی : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.


تبليغات تبليغات تبليغات تبليغات